Bugün Ağrı denince akla gelen kent merkeziyle ilin eski yönetim merkezi farklı yerlerdeydi. Cumhuriyet’in ilk yıllarında yönetim Bayazıt’tan Karaköse’ye taşındı. Eski merkezin izleri ise Doğubayazıt’ın yukarısında, kale çevresinde ve İshak Paşa Sarayı’nın avlularında görülebiliyor.
Doğubayazıt’ın eski yerleşimi kalenin çevresindeydiBugünkü Doğubayazıt’ın ilk yerleşim alanı, Yukarı Bayezıt olarak bilinen kale çevresiydi. Ağrı İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, burada bulunan kaya mezarlarını Urartu dönemine tarihlendiriyor. Aynı müdürlüğün tarihçesinde bugünkü kalenin yapımı 14. yüzyılda Celayirli Beyazıt Han’a bağlanıyor. Böylece aynı yamaçta, Urartu dönemine ait mezarlarla çok daha sonra inşa edilen bir savunma yapısının izleri yan yana duruyor.
İshak Paşa Sarayı bir yönetim merkeziydiİran sınırına yakın tarihî güzergâh üzerindeki saray, Bayazıt Sancağı’nın yönetim merkezi olarak da kullanıldı. Harem girişindeki kitabe 1784 tarihini taşıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı bu tarihi yapının son şeklini aldığı yıl olarak veriyor. Avluların çevresindeki cami, hamam ve türbe, sarayın konut ve yönetim bölümlerinin ötesine uzanan bir yerleşke olduğunu gösteriyor. UNESCO’nun 2000’de yayımladığı geçici liste kaydı, yapıda Anadolu, İran ve Kuzey Mezopotamya mimari geleneklerinin bir araya geldiğini belirtiyor.
İl merkezi 1927’de Karaköse’ye taşındıBugünkü Ağrı kent merkezi, geçmişte Karakilise ve Karaköse adlarıyla anıldı. İl yönetiminin 1927’de Bayazıt’tan Karaköse’ye taşınmasıyla kent, Cumhuriyet döneminde ilin yönetim merkezi oldu. TBMM Albümü, ilin Ağrı adını aldığı yılı 1938 olarak veriyor.
Karaköse adı bugün kentin geçmişini anlatırken hâlâ kullanılıyor. Eski Bayezıt’ın kale ve saray çevresi ise yönetim merkezinin taşınmasından önce yerleşimin hangi yamaçta kurulduğunu ve bölgenin nereden yönetildiğini gösteriyor.
