Bugün İshak Paşa Sarayı’nın bulunduğu yamaç, bir zamanlar Bayezıt’ın yerleşim merkeziydi. Bugünkü Doğubayazıt ise aynı yamacın kuzeybatısındaki ovada gelişti. Bu değişimi anlamak için Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki iki ayrı taşınmaya bakmak gerekiyor.
Önce vilayet merkezi Karaköse’ye geçtiDoğubayazıt Kaymakamlığının tarihçesine göre vilayet merkezi 1927’de Bakanlar Kurulu kararıyla Bayazıt’tan Karaköse’ye, yani bugünkü Ağrı kent merkezine alındı. Bayazıt ilçe merkezi olarak kaldı. Sonraki taşınma ise bu ilçenin kendi içinde yaşandı. Türkiye Bilimler Akademisinin yayımladığı yerel tarih çalışması, ilçe merkezinin ovaya taşınmasını 1936’ya tarihlendiriyor.
Yamaçta yer dardı, ova ana yola yakındıDoğu Coğrafya Dergisi’nde yayımlanan yer değiştirme araştırması, eski yerleşimin eğimli arazide sıkıştığını ve ana ulaşım yollarına uzak kaldığını belirtiyor. Bu konum yeni yapılaşmayı, ulaşımı ve altyapı hizmetlerini güçleştiriyordu. Araştırma, ovadaki Sarıova mevkiinin yol bağlantılarını ve Gürbulak üzerinden gelişen sınır ticaretini de taşınmayı açıklayan etkenler arasında değerlendiriyor.
İki yerleşim haritada nerede?Bugünkü ilçe merkezi ovada, İshak Paşa Sarayı ve eski yerleşim ise merkezin güneydoğusundaki yamaçta. İki bölgeyi aynı haritada görün. Eski yerleşim çevresi · Bugünkü ilçe merkezi.
