Doğubayazıt'taki Durupınar oluşumu neden gemiye benziyor?

Ağrı’nın Doğubayazıt ilçesinde, Üzengili yakınlarındaki Durupınar oluşumuna yukarıdan bakıldığında iki ucu daralan uzun bir hat görülüyor. Gemi gövdesini andıran bu görünüm, bölgenin Nuh’un Gemisi anlatısıyla anılmasına yol açtı. Jeolog Lorence G. Collins ve araştırmacı David Fasold ise arazideki kaya katmanlarını ve örnekleri inceleyerek biçimin nasıl ortaya çıkmış olabileceğini araştırdı. Kültür Portalı · Collins ve Fasold’un jeoloji çalışması

Collins ve Fasold’un 1996’da yayımladığı çalışmaya göre bölgede biriken tortular zamanla sıkışarak kaya katmanlarına dönüştü. Bu katmanlar daha sonra bir çanak gibi aşağı doğru kıvrıldı. Jeolojide senklinal denilen bu kıvrımın ekseni Durupınar’da iki uçta da alçalıyor. Araştırmacıların yorumuna göre aşınma kıvrımın üst kısmını açığa çıkardığında, yüzeyde ortası geniş ve uçları daralan bir hat belirdi.

Çalışma, çevredeki yamaçlardan gelen heyelan malzemesinin de bu hattın çevresinden aktığını belirtiyor. Böylece fotoğrafta tek bir gövde gibi görünen biçim, araştırmacıların açıklamasında kaya katmanlarının hareketiyle başlayıp aşınma ve heyelanla devam eden bir sürecin ürünü olarak ele alınıyor. Collins ve Fasold – Jeolojik oluşumun aşamaları

Biçimin yanı sıra arazideki bazı demirce zengin parçalar da tartışmaya konu oldu. Bu parçalar, gemi iddiasını savunanlar tarafından metal bağlantı elemanı olarak yorumlanmıştı. Collins ve Fasold, bu şekilde tanımlanan bir örnekte demir oksitçe zengin limonit taneleriyle birlikte kalsit, kil ve kuvars gibi doğal bileşenler belirledi. Araştırmacılar, benzer demir birikimlerinin gemiye benzeyen sınırın dışında da bulunduğunu aktardı.

Bir yapının ne olduğunu belirlerken şekil, incelemenin başlangıç noktalarından biri. Durupınar çalışmasında asıl ayrımı, taşların çevredeki kaya katmanlarıyla ilişkisi ve örneklerin bileşimi sağlıyor. Collins ve Fasold bu bulguları birlikte değerlendirerek Durupınar’ın doğal bir jeolojik oluşum olduğu sonucuna vardı. Collins ve Fasold – Kaya ve mineral incelemesi

Kapak fotoğrafı Zorka Sojka. Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0