5ocakgazetesi.com
Adana’nın düğünlerinde ve halk oyunlarında zurna ile asmalı davulun sesi yükselirken, bölgenin Türkmen müzik kültüründe yer alan eğit çalgısı ise geçmişten günümüze uzanan önemli bir mirası temsil ediyor.
Adana, sahip olduğu kültürel çeşitlilik ve köklü gelenekleriyle Türkiye’nin önemli halk kültürü merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor. Çukurova’nın müzik kültüründe türküler, oyun havaları ve halk oyunları kadar bu ezgileri meydana getiren geleneksel çalgılar da önemli bir yer tutuyor.
Günümüzde Adana denildiğinde akla gelen geleneksel müzik unsurlarının başında zurna ve asmalı davul geliyor. Özellikle düğünlerde, kutlamalarda ve halk oyunlarında bir araya gelen bu iki çalgı, Çukurova’nın hareketli müzik geleneğinin en belirgin temsilcileri arasında bulunuyor.
Ancak bölgenin müzik mirası yalnızca zurna ve davulla sınırlı değil. Çukurova Türkmen müzik kültüründe geçmişten beri kullanılan eğit (heğit) gibi daha az bilinen çalgılar da bu kültürel zenginliğin önemli parçaları arasında yer alıyor.
Zurna ve asmalı davul Çukurova'nın ritmini taşıyor
Adana yöresinde halk oyunlarına eşlik eden temel çalgıların başında zurna ve asmalı davul geliyor. Zurnanın güçlü ve etkileyici sesi ezgiyi taşırken, asmalı davulun ritmi oyunların temposunu belirliyor.
Adana yöresine ait yedi halk oyununun melodik ve ritmik yapısını inceleyen akademik bir araştırmada da zurna ve asma davulun yöredeki halk oyunlarına eşlik eden temel çalgılar olduğu belirtiliyor. Araştırmada, davulun tokmakla çıkarılan pes sesinin "düm", ince çubukla çıkarılan tiz sesinin ise "tek" olarak adlandırıldığı aktarılıyor.
Bu iki çalgının birlikte kullanılması, Adana halk oyunlarının kendine özgü ritmik ve melodik yapısının oluşmasında önemli rol oynuyor.
Çukurova'nın az bilinen çalgısı: Eğit
Adana ve Çukurova'nın geleneksel müzik kültüründe dikkat çeken çalgılardan biri de eğit olarak biliniyor. Bazı kaynaklarda "heğit" şeklinde de adlandırılan bu çalgı, bölgenin Türkmen ve Yörük müzik geleneği içerisinde anılıyor.
Eğit, yaylı çalgılar arasında değerlendiriliyor. Çukurova'nın geleneksel halk sazlarını ele alan araştırmalarda bağlama, davul ve zurnanın yanı sıra eğit, kemen ve ırızva gibi çalgılara da yer veriliyor.
Özellikle geçmiş dönemlerde kullanılan bu çalgılar, bölgenin müzik kültürünün bugünkü bilinen örneklerden çok daha geniş bir çeşitliliğe sahip olduğunu gösteriyor.
Eğit çalgısının günümüzde ne ölçüde kullanıldığı, kaç usta tarafından yapılıp çalındığı ve genç kuşaklara aktarılıp aktarılamadığı ise üzerinde durulması gereken konular arasında bulunuyor.
Geleneksel çalgılar kültürel hafızanın bir parçası
Adana'nın geleneksel müzik kültürü, yalnızca geçmişte çalınan ezgilerden ibaret değil. Bu ezgileri ortaya çıkaran çalgılar, onları yapan ustalar ve çalmayı öğrenen kuşaklar da kültürel mirasın devamlılığında önemli rol oynuyor.
Bugün düğünlerde ve halk oyunlarında zurna ile asmalı davulun sesi duyulmaya devam ederken, eğit gibi daha az bilinen geleneksel çalgıların da tanıtılması ve kayıt altına alınması önem taşıyor.
Çukurova'nın müzik hafızasında yer alan bu çalgılar, Adana'nın kültürel kimliğinin yalnızca geçmişte kalan unsurları değil, gelecek kuşaklara aktarılması gereken değerleri arasında bulunuyor.
Muhabir: Metin Maracı
