Antalya Türk Ocağı Şubesi’nin Perşembe Sohbetleri kapsamında 12 Kasım 2026 Perşembe günü düzenlediği panelde konuşan Akdeniz Gerçek köşe yazarımız Türkolog Muharrem Yellice, Atatürk’ün Türkçülük anlayışını değerlendirdi. Atatürk’ün kurucu kişiliğini “kendini aşan insan” düşüncesi üzerinden ele alan Yellice; ortak vatandaşlık, laiklik ve Türkçe’nin millet hayatındaki önemini vurguladı.
Atatürk’ün askerî başarılarının yanı sıra düşünsel dünyasının ve geleceği kurma iradesinin de anlaşılması gerektiğini belirten Yellice, konuşmasına bir Osmanlı subayının, kendisini yetiştiren dünyanın sınırlarını aşarak egemenliği hanedandan millete taşıyan Cumhuriyet’in kuruluşuna nasıl öncülük ettiği sorusuyla başladı.
Üstinsan Kavramına Yaklaşım
Nietzsche’nin “üstinsan” kavramını Atatürk’ün entelektüel cesaretini değerlendirmek için bir düşünce çerçevesi olarak kullanan Yellice, bu benzetmeyle ırksal üstünlüğü veya bir yöneticinin yanılmazlığını kastetmediğini özellikle belirtti. Yellice, üzerinde durduğu noktanın insanın kendi sınırlarını sorgulaması, yerleşmiş alışkanlıklarıyla hesaplaşması ve yeni değerler yaratması olduğunu söyledi.
Atatürk’ün askerî zaferle yetinmeyerek tarih, dil, eğitim ve hukuk alanlarına yönelmesini bu yaklaşımın somut karşılığı olarak değerlendirdi. “Zaferden sonra da düşünmek, öğrenmek ve kurum kurmak gerekiyordu” diyen Yellice, Atatürk’ün kendini aşma iradesinin, milletin gelişme imkânlarını genişletme sorumluluğuyla birleştiğini ifade etti.
Ortak Vatandaşlık ve Birlikte Yaşama İradesi
Atatürk’ün Türkçülüğünün yalnızca köken gururuyla açıklanamayacağını belirten Yellice, bu anlayışın merkezinde Türk milletinin nasıl yaşayacağı, üreteceği ve kendi kendisini yöneteceği sorularının bulunduğunu söyledi. Medeni Bilgiler’de yer alan “Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran Türkiye halkına Türk Milleti denir” tanımını hatırlatan Yellice, ortak siyasi hayatın, tarihî hatıraların ve birlikte yaşama iradesinin millet anlayışındaki yerini vurguladı.
1924 Anayasası’nın vatandaşlık bakımından Türklüğü din ve ırk farkı gözetmeksizin tanımlamasına da değinen Yellice, dönemin köken ve antropoloji tartışmalarının ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Ortak vatandaşlığı, aynı ülkenin geleceğine sahip çıkmanın ve hukuk karşısında eşitliğin temeli olarak ele aldı.
“Laiklik Ortak Hayatın Güvencesidir”
Konuşmasında laikliğe geniş yer ayıran Yellice, devletin bütün yurttaşların ortak kurumu olduğunu ifade etti. İnancın kişinin vicdanıyla ilgili olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Dindar yurttaş Cumhuriyet’in dışına itilemez. Farklı inançtaki veya inançsız yurttaş da daha az hak sahibi sayılamaz.”
Laikliği, birlikte yaşamanın hukukunu belirli bir dinî yorumun tekeline bırakmama ilkesi olarak tanımlayan Yellice, millete mensubiyetin din veya mezhep şartına bağlanamayacağını söyledi. Siyasi iktidarın dinî dokunulmazlık kazanmasına yönelik itirazın, insanların inancına yönelik bir itirazla karıştırılmaması gerektiğini vurguladı.
Türkçe Düşünmenin ve Üretmenin Ortak Dili
Türkçe’nin Atatürk’ün millet anlayışının merkezinde bulunduğunu belirten Yellice, ortak dilin eğitim, kamusal hayat ve kültürel üretimdeki birleştirici rolüne dikkat çekti. Dil sevgisinin yalnızca geçmişte kullanılan kelimeleri bilmekle sınırlı kalamayacağını söyleyen Yellice, Türkçe’de yeni düşünceler, bilimsel kavramlar ve edebî eserler üretmenin önemini anlattı. Atatürk’ün dil ve tarih çalışmalarını da milletin özgüvenini ve gelecekteki üretme gücünü geliştirme hedefiyle ilişkilendirdi.
Yellice, “Dilini sevmek, başka dilleri küçümsemek değildir. Bağımsızlığını savunmak, dünyanın bilgi birikimine kapanmak değildir” sözleriyle millî kültüre bağlılığın öğrenmeye açık olmakla birlikte yürütülmesi gerektiğini ifade etti.
“Cumhuriyet Mirası Yaşatılmalı”
Atatürk’ün mirasına sahip çıkmanın eğitimde, bilimde ve hukukta somut sorumluluklar gerektirdiğini belirten Yellice, öğrencinin soru sorabilmesini, araştırmacının özgür çalışabilmesini ve yurttaşın hukuk karşısında eşit olmasını bu sorumluluğun günlük hayattaki karşılıkları olarak gösterdi.
Laik hukuku, ortak yurttaşlığı ve millî egemenliği değersizleştiren yaklaşımları eleştiren Yellice, Atatürk’ün hedeflediği milletin geleceğini sürekli başkalarından bekleyen değil; kendi kararını verebilen, bilgisini geliştiren ve üreten yurttaşlardan oluşması gerektiğini söyledi.
Yellice, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:
“Onun kurduğu Cumhuriyet’i yaşatmanın yolu, geleceğini başkalarına bırakmayan bir millet olmaktan geçer.”
