Türkiye Belediyeler Birliği (TBB) tarafından Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamındaki "Kadın Dostu Kentler ve Sosyal Politika" panelinde konuşan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş, sosyal belediyecilik anlayışını vurgulayarak, "Benim yönettiğim kentte kimse açlıktan ölmemeli, soğuktan donmamalı ve hiçbir çocuk eğitiminden mahrum kalmamalı" dedi. Panelde söz alan Diyarbakır Büyükşehir Belediye Eş Başkanı Ayşe Serra Bucak Küçük ise iklim krizinin aynı zamanda bir eşitsizlik ve demokrasi krizi olduğuna dikkat çekti.
Moderatörlüğünü TBB Genel Sekreter Yardımcısı Şengül Altan Arslan’ın üstlendiği panele Mansur Yavaş ve Ayşe Serra Bucak Küçük’ün yanı sıra UNFPA Türkiye Ülke Temsilci Yardımcısı Zeynep Başarankut Kan ile UNDP Kıdemli Yerel Yönetişim ve Dirençlilik Uzmanı Metehan Gültaşlı katıldı.
"Kadınların Egemenliğinde Giden Bir Kültür Turizmi Var"
Panelde yönetim deneyimine ve kaynakların önceliklendirilmesine ilişkin soruları yanıtlayan Mansur Yavaş, 10 yıl süren Beypazarı Belediye Başkanlığı dönemindeki kültür turizmi hamlesiyle kadınların ticari hayata katılımının kökten değiştiğini anlattı. Yavaş, o süreci şöyle aktardı:
"Çok muhafazakar bir kentti. Kadınların hemen hemen hiçbir iş yerinde bulunmadığı, ticaret yapmadığı bir yerdi. Burada bir kültür turizmi çabamız oldu ve sonuç itibarıyla şu anda Beypazarı'na en az 500 bin yerli ve yabancı turist gidiyor. Orada binlerce turistik işletme var ve oranın yüzde 90'ı kadın işletmeci. Ben kendi eşimi o eski çarşının içerisine tek başına göndermiyordum, rahatsız oluyordum. Tarihi Kentler Birliği toplantısında 'Buraları kadınlar işletsin' önerisi geldiğinde içten içe gülümsemiş, 'Böyle bir şey mümkün olmayacak' demiştim. Ama çabalarımızla şu anda yüzde 90'ın üzerinde kadınların egemenliğinde giden bir kültür turizmi var. Gidip 'Bugünkü hasılatınız nasıldı, iyi kazandınız mı?' diye sorduğunuzda oradaki kadının 'Gayet iyiydi başkanım' derken bir gülümsemesi var ki dünyanın bütün servetlerini size verseler o kadar mutlu olmazsınız. Zaman zaman eşinin yanında 'Ben bundan çok kazanıyorum' deyip ona hava attığını, ekonomik özgürlüğünü ve kendine güvenini kazandığını gördük."
"Çankaya’nın En Lüks Semtinde Hangi İmkânlar Varsa Diğer Semtlerde de Olsun İstiyoruz"
Ankara’da göreve gelir gelmez dezavantajlı gruplara ve kadınlara yönelik sosyal politikalara odaklandıklarını vurgulayan Yavaş, kentte 180 bin ailenin (380 bin fert) sosyal destek aldığını belirtti. 37 bin ortaokul öğrencisini ücretsiz taşıdıklarını, ilkokula başlayan 11 bin çocuğun servis ücretlerini ödeyip kantin desteği verdiklerini kaydeden Yavaş, "Amacımız şu: Ankara'da yaşayan hiç kimsenin 'Sınav param yok' veya 'Şu eksiklikten dolayı çocuğumu okutamadım' demesine izin vermiyoruz. Eskiden koli dağıtılıyordu, şimdi Başkent Kart üzerinden nakit veriyoruz. Dayatmıyoruz 'İlla şunu alın' diye; çünkü en iyi anne bilir ve anne çocuğunu iyi yetiştirmek ister. Çankaya'nın en lüks semtinde hangi imkanlar varsa diğer semtlerde de aynı imkanlarda o çocukların ve ailelerin yaşamasını istiyoruz" diye konuştu.
Protein ve Doğal Gaz Desteği: "Artık Çocuklarım Ders Çalışırken Evde Isınıyor"
Türkiye’de ilk kez hayata geçirdikleri protein ve doğal gaz desteklerine yönelik gelen geri bildirimleri paylaşan Yavaş, yaklaşık üç dört yıldır aylık bin 500 lira protein desteği verdiklerini söyledi. İlk desteği verdiklerinde tartışmalar yaşandığını hatırlatan Yavaş, kendisine ulaşan mesajları şu sözlerle aktardı:
"İlk gelen e-posta şuydu, mübalağa etmiyorum: 'Başkanım çocuğum benden üç aydır anne köftesi istiyor ve ben veremiyordum. İlk defa çocuğumu götürdüm, rahat bir şekilde ona köfte yedirdim.' Doğal gaz desteğinden de şöyle bir mesaj geldi: 'Başkanım asgari ücretliyim. Şimdiye kadar 50-75 liralık gaz yükleyip idare ediyordum. İlk defa sizin verdiğiniz parayla gaz aldım, artık çocuklarım ders çalışırken evde ısınıyor.'"
"Sosyal Politikaları Sürdüreceğiz"
Kadın kooperatiflerinden alım yaparak Başkent Marketlerde yerel ürünleri satışa sunduklarını ve kırsaldaki üreticilere tohumdan mazota kadar destek verdiklerini ifade eden Yavaş, " 'Niye bu kadar destek yapıyorsun, çalışmanın önüne geçiyorsunuz' diye eleştiriyorlar. O beni ilgilendirmiyor. Beni ilgilendiren, benim yönettiğim bir kentte kimse açlıktan ölmemeli. Kimse soğuktan donmamalı. Hiçbir çocuk yatağa aç girmediği gibi eğitiminden de mahrum kalmamalı. Ben bu gözle bakıyorum ve bu şekilde sosyal politikaları sürdüreceğiz" dedi.
2019 yılında aday olmadan önce kadınlarla yaptıkları ankette en önemli sorunların "karanlık sokaklar" ve "güvenlik" olarak öne çıktığını belirten Yavaş, bu kapsamda kış aylarında kadınlara belirli saatlerde istedikleri yerde otobüslerden inme hakkı tanıdıklarını, şefkat evlerinden kadın sığınma evlerine kadar tüm kurumsal çalışmaları yürüttüklerini kaydetti.
"Milletimiz Toplumsal Hayata Katılmıyor"
Katılımcı bütçe çağrılarına beklenen düzeyde dönüş alamadıklarını dile getiren Yavaş, sivil katılımın önemine değinerek, "2019'dan beri katılımcı bütçe yapacağız diye bin 600 kurumsal yere yazı yazıyoruz, 'Nereye ne kadar kaynak ayıralım, fikirlerinizi söyleyin' diyoruz ama 50 tane cevap geliyor. Kurumsal yerler bile gelip 'Şunlar kentin acil ihtiyacı' deme zahmetinde bulunmuyor. Biz de kadın dernekleri ve Kent Konseyi üzerinden bu talepleri tespit edip çalışmalar yapıyoruz. 32 kadın kooperatifinden önemli alımlar yaptık ama 6 milyonluk kentte nüfusun yarısının kadın olduğunu varsayarsak çok daha fazlasına ulaşmamız gerekiyor. Toplumsal hayata bizim milletimiz de katılmıyor. Ondan sonra da 'Karar alırken bize sorulmuyor.' Hayır soruyoruz ama lütfen gelin de fikrinizi belirtin" ifadelerini kullandı.
Ayşe Serra Bucak Küçük: "İklim Krizi Aynı Zamanda Bir Demokrasi ve Eşitsizlik Krizi"
Diyarbakır Büyükşehir Belediye Eş Başkanı Ayşe Serra Bucak Küçük ise paneldeki konuşmasında kadınları hizmetlerden yalnızca yararlanan değil, o hizmetlere karar veren özneler olarak gördüklerini belirtti. İklim krizinin toplumsal cinsiyet eşitsizliğini derinleştirdiğine dikkati çeken Bucak Küçük, "İklim krizini konuşurken çoğunlukla kuraklıktan, su yapılarından ve karbon emisyonlarından bahsetmekteyiz. Ancak bunun sadece bir ekolojik kriz olmadığını, aynı zamanda bir demokrasi ve eşitsizlik krizi olduğunu ifade etmek gerekiyor. Kuraklık nedeniyle tarımsal üretim azaldığında ve göç yaşandığında, kadının karşılıksız emeği ve bakım yükü daha da artıyor. Bu sebeple kadınlar politika üretme ve eylem planlarında özne olmalı" dedi.
Kent mekânlarının tarafsız olmadığını ve planlama süreçlerinin toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini doğrudan etkilediğini vurgulayan Bucak Küçük, Diyarbakır’daki projelere ilişkin şu bilgileri verdi:
"Kadın komün bostanlarımızla yürüttüğümüz çalışmaları son derece kıymetli buluyoruz; buralarda sadece sebze meyve üretimini değil, kadınların dayanışmasını da büyütüyoruz. Aromatik bitki üretimi üzerine geliştirdiğimiz tesisle kadınların sertifika alarak bu alanda uzmanlaşmasını hedefliyoruz. Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu ile yürüttüğümüz çalışmalar kapsamında önümüzdeki ay Yerel Eşitlik Eylem Planı'nı hayata geçireceğiz. Ayrıca kadınların toplu taşımada ücretsiz seyahat etmesi için aylık 90 binişlik Jinkart uygulamamız var; bu bile kadınlar açısından çok büyük bir erişim ve kolaylık sağlıyor."